1220

Osadę Błędów biskup krakowski Iwo z Odrowążów wyznaczył na uposażenie klasztoru w Prądniku.

1224

Wioska Trzebiesławice jako Grebeslawice oddawała dziesięcinę kościołowi w Siemoni.

1306

Wieś Okradzionów we włościach biskupstwa krakowskiego liczyła 9 łanów kmiecych, trzy łany zagrodnicze oraz dwa łany wójtowskie.

1326

W kluczu sławkowskim biskupstwa krakowskiego funkcjonowała wieś Gołonóg z własnym sołtysem.

1460

Wioska TUCZNA BABA (od 1959 r. Tucznawa) należąca do klucza sławkowskiego składała się z 14 łanów kmiecych i 4 łanów sołtysich.

1464

Strzemieszyce Wielkie straciły na rzecz Będzina przywilej pobierania opłat za transport soli z Bochni i Wieliczki na Śląsk otrzymany z XIV w. Z tego okresu pozostała nazwa osiedla celników błędnie pisana SULNO (Sólno).

1490

Strzemieszyce Wielkie osadzone na prawie niemieckim miały sołtysa uposażonego jednym łanem roli. 14 poddanych biskupa krakowskiego siedziało na jednym łanie zagrodniczym.

więcej informacji

1529

Wzmiankowany na ten rok akt sprzedaży stwierdza, że Trzebiesławice miały trzech właścicieli: Pawła Sparghalta herbu Wieniawa, Mikołaja Mirzowskiego h. Gryf i Marcina Grabowskiego h. Przeginia.

1550

Łosień, którego początki sięgają XIV wieku był w składzie klucza sławkowskiego biskupstwa krakowskiego, posiadał kopalnię kruszcu KRAKÓW.

1551

Mieszkaniec Łęki, Wawrzyniec Dymek był jednym z dozorców żupnictwa sławkowskiego. Prawdopodobnie wioska istniała wcześniej w postaci trzech osad: Łączka (Łądzka), Łęk Piastowski i Kalisko.

1559

We wsi BIENIE (Ząbkowice) uruchomiono hutę cynku.

1581

ZĄBKOWICE (Bienie) należące do klucza sławkowskiego składały się z 6 łanów kmiecych, 2 zagrodników z rolą, trzech zagrodników bez roli, jednego komornika i łanu sołtysiego.

1653

Część Ujejsca, który w XV wieku był rodową wsią Ujejskich herbu Nowina, dzierżawili Kotwiczowie, a około 1863 roku Grotowie.

więcej informacji

1675

Biskup krakowski Andrzej Trzebicki wybudował na gołonoskiej górze kościół murowany p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny i św. Andrzeja Apostoła.

więcej informacji

1725

W Ząbkowicach stanął wielki piec hutniczy.

1726

Nazwa Dąbrowa występuje w księgach parafii kościoła św. Trójcy w Będzinie. Anna Lisowa z Dąbrowy podawała do chrztu dziewczynkę urodzoną w sąsiednim Wańczykowie (Zagórze).

WIĘCEJ O POCZĄTKACH DĄBROWY GÓRNICZEJ

(artykuł autorstwa Jarosława Krajniewskiego)

więcej informacji

1753

Biskup krakowski Stanisław Załuski dobudował wieżę kościoła w Gołonogu.

1755

Przed sądem starościńskim w Siewierzu toczył się spór wytoczony przez mieszczan będzińskich chłopom dąbrowskim o zawłaszczenie ich gruntów i wycinanie lasu RADOCHA.

1770

Ujejsce jako wioska miała dwa łany kmiece, które uprawiali: Jakub Macha, Tomasz Kocot, Tomasz Kostur i Sebastian Zasadzień.

1780

Trzebiesławice stały się własnością księdza Wincentego Szymczykiewicza – kanclerza kurii krakowskiej wraz podarowanym mu tytułem szlacheckim.

1785

W okolicy wzgórza (dziś z pomnikiem Staszica) natrafiono przypadkowo na węgiel kamienny. Używali go do celów opałowych mieszczanie będzińscy.

więcej informacji

1787

Według spisu ludności diecezji krakowskiej Dąbrowę nazywaną też Starą Dąbrową zamieszkiwało 184 osoby. GOŁONÓG liczył 515 mieszkańców.

WIĘCEJ O PIERWSZYCH DĄBROWIANACH

(artykuł autorstwa Jarosława Krajniewskiego)

więcej informacji

1789

Ząbkowice jako tzw. „królewszczyzna” wraz z Tuczną Babą (Tucznawa) przeszły na własność skarbu państwa.

Kolejny spis ludności diecezji krakowskiej ustalił że Dąbrowa liczyła 150 mieszkańców. Wieś Łęka miała ich w tym czasie 352.

Uciskani przez będzińskiego starostę hr. Stanisława Mieroszewskiego chłopi dąbrowscy skarżyli się lustratorom królewskim na nadmierne przeciążenie pańszczyzną. Suplikę w ich imieniu przedstawił wójt Szczepan Bednarczyk i ławnicy: Wojciech Bałdys i Szymon Kula.

1795

Po III rozbiorze Polski, Dąbrowa wraz z Gołonogiem i Księstwem Siewierskim dostaje się pod panowanie Prusaków, Którzy nazwali ten obszar NOWYM ŚLĄSKIEM.

1796

Hrabia Fryderyk Wilhelm von REDEN – zwierzchnik górnictwa pruskiego polecił podwładnym uruchomić kopalnię odkrywkową (później kop. REDEN). Jej terytorium zajmuje dziś park HALLERA.

1799

W miejscu dzisiejszego szpitala im. dr Szymona Starkiewicza stało kilka wiejskich chałup, leśniczówka, kuźnia i starościńska oberża jako „KARCZMA POD LWEM”, którą od 1767 r. dzierżawił Jakub Józefowicz, będziński Żyd.

Dąbrowa znalazła się na mapie jako wioska leżąca przy trakcie drogowym wiodącym ze Sławkowa do Będzina na Śląsk.

Kopalnia odkrywkowa REDEN otrzymała pierwszy szyb głębinowy. Zakładem kierowali: szychmistrz HAYN i sztygar G. S. BUCHBACH, przybyły z Tarnowskich Gór.

1800

Wystawiono pierwszy kryty słomą dom dla rachmistrza kopalni REDEN. Rok później stanęła murowana cechownia dla górników.

1802

Dąbrowa miała własnego sołtysa.

1803

W ramach utworzonego Księstwa Warszawskiego, Napoleon dnia 9 lipca podarował Dąbrowę i Księstwo Siewierskie swemu marszałkowi J. LANNES księciu de MONTOBELLO. Kopalnię REDEN i hutę ałunu około 1813 r. dzierżawił G. S.BUCHBACH.

Pierwszy robotniczy familok dla górników REDENU stanął na terenie dzisiejszej dzielnicy REDEN.

1815

Władze królestwa przejęły od Buchbacha kopalnię REDEN i hutę ałunu w stanie bardzo zaniedbanym.

Decyzją Kongresu Wiedeńskiego utworzono Królestwo Polskie w unii personalnej z Rosją.

więcej informacji

1816

Rozpoczęto budowę czterech hut cynku pod wspólną nazwą „KONSTANTY” zakończoną w 1823 roku. Dziś na tym miejscu znajduje się osiedle z ulicą Karola Adamieckiego.

Zenon Klimaszewski objął stanowisko lekarza fabrycznego Zachodniego Okręgu Górniczego w Dąbrowie.

1818

Kolonię robotniczą REDEN zaczęto budować w obrębie dzisiejszych ulic: Hugona Kołłątaja, Romualda Traugutta, Królowej Jadwigi i Wojska Polskiego.

1820

W Strzemieszycach Małych na Warpiej Górze uruchomiono rządową kopalnię galmanu ANNA, czynną z przerwami do 1890 roku.

Pojawiła się pierwsza szkoła elementarna dla dzieci górników kopalni REDEN. Utrzymywana przez KASĘ BRACKĄ ze składek potrącanych robotnikom z ich wynagrodzeń – mieściła się w jednej z wynajmowanych izb na REDENIE.

1826

Otwarto hutę cynku o nazwie „Pod Będzinem”.

1827

Zapoczątkowano budowę kościoła p.w. św. Aleksandra, którą ukończono w 1877 r. Projekt świątyni wykonał inż. górniczy Julian Polcer, a budowę finansowali robotnicy z dobrowolnych składek.

Kopalnia REDEN nosiła nazwę „Królewska kopalnia węgla REDEN położona w woj. krakowskim, obwodzie olkuskim”.

więcej informacji

Błędów liczył 198 mieszkańców i 27 domów, Strzemieszyce Małe 486 mieszkańców i 85 domów, a Strzemieszyce Wielkie 922 mieszkańców w 144 domach.

1828

Kolonia robotnicza REDEN liczyła 70 domków jedno i dwuizbowych, z tego 54 drewniane i 16 murowanych. Własnością górników były tylko 44 domki.

więcej informacji

1834

Rozpoczęto budowę huty żelaza (BANKOWA) finansowanej przez Bank Polski. Inwestycję ukończono w 1839 roku.

więcej informacji

1842

Wzniesiono pałac dla Zarządu Zachodniego Okręgu Górniczego wg projektu włoskiego architekta Franciszka LANCI zatrudnionego w jego biurze.

więcej informacji

1845

Rozpoczęto budowę kolei żelaznej warszawsko– wiedeńskiej. Pierwszy pociąg na stacji Ząbkowice pojawił się w grudniu 1847 roku.

1858

Przedłużono linię kolejową z Ząbkowic do Katowic, co spowodowało budowę stacji kolejowych Gołonóg i Dąbrowa.

1859

Uruchomiono kopalnię CIESZKOWSKI pomiędzy Hutą Bankową a torami kolei warszawsko - wiedeńskiej.

1861

Urzędnicy górniczy powołali do życia stowarzyszenie BIBLIOTEKA DĄBROWSKA.

więcej informacji

1863

W Starej Dąbrowie ze składek mieszkańców wzniesiono murowaną kapliczkę p.w. św. Marka w miejsce dotychczasowej drewnianej. Kapliczka stoi do dziś przy ul. Legionów Polskich w sąsiedztwie szpitala miejskiego.

Po opanowaniu Zagłębia sztab powstańczy Apolinarego Kurowskiego wzmocniony liczebnie, dozbrojony i wypoczęty wyruszył z Dąbrowy w kierunku Sławkowa i Ojcowa.

więcej informacji

6 lutego w kierunku Sosnowca wyruszył z Dąbrowy pociąg z polskim oddziałem powstańczym.

więcej informacji

1864

Z gminy olkusko - siewierskiej wyodrębniono część wsi i osad tworząc GMINĘ OSAD GÓRNICZYCH.

więcej informacji

1865

Uruchomiono kopalnię ŁABĘCKI, która wraz z kopalnią HIERONIM (1834r.) i NOWA (1866 r.) została protoplastą kopalni PARYŻ.

1866

Urodził się Karol Adamiecki, inżynier, współtwórca nauki organizacji i kierowania.

więcej informacji

1867

W swoim domu w Strzemieszycach Małych zmarł Józef Cieszkowski, wieloletni naczelnik Zachodniego Okręgu Górniczego.

więcej informacji

1874

Na obszarze GMINY OSAD GÓRNICZYCH utworzono GMINĘ GÓRNICZĄ, do której włączono wieś Dąbrowę (Stara Dąbrowa) wraz z częścią terytorium leżącego na południowy zachód.

1876

Zawiązało się Towarzystwo Francusko - Włoskie Dąbrowskich Kopalń Węgla S. A. w Dąbrowie Górniczej, które na 90 lat wydzierżawiło kopalnie Koszelew i Paryż.

1877

Bolesław Prus przebywający 15 sierpnia w Zawierciu odwiedził jedną z kopalń dąbrowskich co opisał w warszawskim KURIERZE.

1880

Gmina Górnicza Dąbrowa liczyła 6 tysięcy mieszkańców.

1882

15 stycznia otwarto górniczy szpital p.w. św. Barbary na 20 łóżek. Dziś ten budynek znajduje się jako wbudowany w kompleks pawilonów szpitala im. S. Starkiewicza.

1883

Zlikwidowano Zachodni Okręg Górniczy w Dąbrowie ustanawiając w jego miejsce urząd okręgowego inżyniera górniczego nadzorującego zakłady prywatne w regionie zagłębiowskim.

1884

Niemiec Józef Schreiber zakłada w Ząbkowicach prywatną „Ząbkowicką Fabrykę Szkła”.

1885

25 stycznia ruszyła kolej szerokotorowa z Dąbrowy do Olkusza i Dęblina (Iwanogrodu).

więcej informacji

1889

Urodził się Aleksander Zawadzki, górnik, generał, wojewoda śląsko - dąbrowski (1945– 1948), później Przewodniczący Rady Państwa.

Jan Kownacki na prośbę robotników założył drugą scenę amatorską, pierwszy zespół amatorski powołano w 1867 roku.

więcej informacji

1891

W Dąbrowie zamieszkała warszawska pisarka Zofia Bukowiecka.

więcej informacji

1893

Warszawska gazeta informowała, że Dąbrowa Górnicza swój dorobek przemysłowy przedstawi na wszechświatowej wystawie w Chicago – USA.

więcej informacji

Dąbrowa liczyła 33 tysiące mieszkańców, będąc po Radogoszczy w Łódzkiem największą gminą Królestwa Polskiego. Jej przemysł zatrudniał 6 tysięcy pracowników.

1895

W Strzemieszycach Wielkich ruszyła fabryka chemiczna, późniejszy STREM.

1896

10 maja odwiedziła Dąbrowę Gabriela Zapolska z teatrem wędrownym. Zachwycona przyjęciem uczniów szkoły górniczej napisała widowisko sceniczne pt. „Dąbrowie Górniczej”. Sztukę prezentowano na scenach Galicji.

1897

W Dąbrowie przebywał Stefan Żeromski.

więcej informacji

1898

W Ząbkowicach ruszyła eksploatacja złóż dolomitu odkrytych w tym roku przez Adama Piwowara. Rozpoczęły produkcję Zakłady Elektroniczne (dziś ERG).

1900

Maria Konopnicka odwiedziła swoją córkę.

więcej informacji

Emilia Zawidzka uruchomiła przy ul. 3 Maja 10 prywatne gimnazjum żeńskie. Jedną z dwóch szkół zawodowych dla dziewcząt założyła Emilia Łabudzińska.

1901

Papież Leon XIII nadaje kościołowi p.w. Matki Boskiej Anielskiej uprawnienia konbazyliki św. Piotra w Rzymie. Ołtarz główny w tym kościele jest dziełem częstochowskiego rzeźbiarza J. B. Proszowskiego.

1903

1 października ukazał się pierwszy numer czasopisma fachowego PRZEGLĄD GÓRNICZO – HUTNICZY.

więcej informacji

27 stycznia Michał Cieszkowski i Ludwik Muenheimer otwarli wybudowany przez siebie teatr prywatny.

więcej informacji

1905

W styczniowych rozruchach rewolucyjnych w Zagłębiu uczestniczyli robotnicy Huty Bankowej, uczniowie szkoły górniczej, uczennice gimnazjum.

więcej informacji

1906

Po zamknięciu obydwu bibliotek przez władze carskie, placówkę macierzy jako prywatną prowadził inż. Wacław Kaznowski.

więcej informacji

7 stycznia spotkało się 95 osób, założycieli Oddziału Warszawskiego Uniwersytetu dla Wszystkich.

więcej informacji

1908

Towarzystwo Francusko - Włoskie zapoczątkowało budowę pierwszych instalacji wodociągowych.

1909

Uformowano nową GMINĘ DĄBROWA GÓRNICZA.

więcej informacji

1913

Alfred Bojarski, Stanisław Kowalik z Huty Bankowej wraz z nauczycielami, Gustawem i Romanem Lewickimi założyli Koło Strzeleckie, późniejszego organizatora legionów w Dąbrowie Górniczej.

1914

Z końcem roku Michał Janik zaczął wydawać GAZETĘ POLSKĄ.

Utworzona w Sosnowcu druga kompania legionistów z Dąbrowy i Sosnowca walczyła w dniach 22 - 26 grudnia pod Łowczówkiem pod dowództwem kpt. Leona Berbeckiego (później generała).

Od 17 do 18 listopada trwała bitwa pod Krzywopłotami z udziałem dąbrowskich legionistów.

więcej informacji

14 września urodził się Michał Spisak późniejszy wybitny muzyk i światowej renomy kompozytor, laureat kilku międzynarodowych konkursów kompozytorskich. Honorowy obywatel Dąbrowy Górniczej, zmarły w Paryżu w 1965 roku.

4 sierpnia Piotr Górecki przybyły do Dąbrowy z polecenia Józefa Piłsudskiego łącząc siły Związku Strzeleckiego i Drużyn Strzeleckich przystąpił do utworzenia biura werbunkowego legionów.

więcej informacji

2 sierpnia Dąbrowę zajęli Niemcy wraz z Gołonogiem i Ząbkowicami. Stan zaborczej niepewności trwał do stycznia 1915 roku kiedy Dąbrowa znalazła się pod okupacją austriacko - węgierską.

30 lipca powołano Straż Obywatelską dla ochrony porządku publicznego po odejściu okupanta.

więcej informacji

Nocą 31 lipca Dąbrowę i okolice opuściły wojska rosyjskie.

1915

Austriacy przeznaczyli główny budynek szkoły górniczej na koszary swoich wojsk.

więcej informacji

Obszar Dąbrowy Górniczej obejmował: Starą Dąbrowę, Kolonię Miejską, Hutę Bankową, Ksawerę Wiejską i Miejską, Mydlice, Koszelew, Reden, osiedle Staszic Stary i Nowy oraz Warpie i cmentarz grzebalny.

Dąbrowa staje się stolicą powiatu (obwodu) dąbrowskiego.

więcej informacji

Od 24 stycznia Dąbrowę przejęły od Niemców wojska austriacko - węgierskie.

więcej informacji

1916

30 września okupant mianował pierwszą RADĘ MIEJSKĄ z burmistrzem Edwardem Kosińskim i jego zastępcą Leonem Martynkowskim.

więcej informacji

18 sierpnia rozkazem wodza armii austriackiej przyznano Dąbrowie prawa miejskie.

więcej informacji

1917

14 października w setną rocznicę śmierci odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki.

więcej informacji

Na 30 km dróg, tylko 5 km miało twardą nawierzchnię.

Strajkowali dąbrowscy nauczyciele domagając się poprawy warunków socjalno - bytowych.

1918

6 listopada ustawiono Tymczasową Radę Komisarzy Ludowych.

więcej informacji

Żołnierzy austriackich rozbrajali członkowie dąbrowskiej POW.

więcej informacji

W sobotę 2 listopada wojska austriackie opuściły miasto.

1919

11 listopada Andrzej Moraczewski w imieniu rządu lubelskiego rozwiązał Radę Komisarzy Ludowych. Zlikwidowano powiat dąbrowski.

W marcu w Dąbrowie Górniczej kwaterowali żołnierze generała Józefa Hallera. Ich naganne zachowanie względem ludności żydowskiej wywołało protest radnych żydowskich i redakcji GÓRNIKA. Konflikt zażegnał osobiście prezydent Piwowar.

Miasto liczyło 32 890 mieszkańców, na stu mężczyzn przypadało 81 kobiet. Księgozbiór Towarzystwa Biblioteki dla Wszystkich im. Hugona Kołłątaja liczył ponad 3 tys. tomów. Zarejestrowano 750 czytelników i 13 tys. wypożyczeń.

Rozkazem z dnia 27 stycznia ustanowiono zbrojną jednostkę wojskową regionu, 11 pułk Piechoty Ziemi Będzińskiej, w którym znalazł się batalion „Dąbrowa”.

W styczniu na pierwszych powojennych wyborach samorządowych przewodniczącym RADY MIEJSKIEJ został Kazimierz Srokowski.

więcej informacji

1920

Ruszyła Huta Bankowa, a 1200 robotników obsługiwało wielkie piece nr 3 i 4. Stalownię i walcownię poddano modernizacji.

1921

Nadleśnictwo Gołonóg obejmowało powiat będziński i olkuski, inż. Stanisław Szczepański pierwszym nadleśniczym.

Rada Miejska uchwaliła pierwsze podatki od producentów i odbiorców węgla.

W kwietniu dąbrowska Rada Miejska Uchwaliła rezolucję wzywając Sejm RP do zbrojnego poparcia POWSTANIA ŚLĄSKIEGO.

więcej informacji

1922

Stu nauczycieli pracowało w jedenastu szkołach powszechnych rozrzuconych w różnych punktach miasta, liczących 5 tys. dzieci.

więcej informacji

– Z kredytów zaciągniętych w Banku Ludowym i Gospodarstwa Krajowego (350 tys. zł) PPS rozpoczęła budowę Domu Ludowego.

więcej informacji

Właścicieli nieruchomości, kupców i przedsiębiorców zobligowano do płacenia podatków miejskich, które przeznaczono na modernizację i utrzymanie dróg i ulic dąbrowskich.

1923

W listopadzie przyjechał Juliusz Kaden - Bandrowski, zatrzymując się gościnnie u Emilii Zawidzkiej.

więcej informacji

W wyniku wrześniowego pożaru kopalni REDEN zginęło 38 górników.

Dokonano rozgraniczenia terenów Będzina i Dąbrowy Górniczej.

więcej informacji

1925

W Trzebiesławicach przy ul. Modrzewiowej uruchomiono pierwszą szkołę powszechną.

W wyborach do Rady Miejskiej przewodniczącym rady został Jan Cupiał.

więcej informacji

1926

Towarzystwo Francusko - Włoskie na gruntach należących do wsi Ząbkowice rozpoczęło budowę kolonii robotniczej.

więcej informacji

1927

W Dąbrowie Górniczej funkcjonowały trzy kina: KOMETA (ARS) przy ul. Kościuszki 18, ODEON– WENUS przy ul. Sobieskiego 6 i kino BAJKA nazywane też WNDA przy ul. 3 Maja 14.

W górotworze karbońskim pod dzisiejszym pomnikiem St. Staszica od strony ul. Górniczej zaczęto drążenie sztolni dla kopalni ćwiczebnej miejscowej szkoły górniczej.

więcej informacji

Z kredytów zaciągniętych w firmie amerykańskiej ULEN and COMPANY w wysokości 230 tys. dolarów, zapoczątkowano na dużą skalę miejskie inwestycje wodociągowo – kanalizacyjne.

Rozpoczęto układanie torów dla linii komunikacyjnej łączącej Dąbrowę Górniczą z Będzinem i Sosnowcem.

więcej informacji

Zarząd miasta wprowadził do budżetu na rok 1928 kwotę 4 tysiące zł na nagrodę literacką.

więcej informacji

1928

W mieście egzystowały gminy wyznaniowe: Ewangelicko– augsburska, mariawicka, żydowska i polsko – narodowy kościół ks. HUSZNO. Pozostałością po nich są resztki cmentarzy w Starej Dąbrowie.

Miejski samorząd przystąpił do budowy pierwszego spółdzielczego osiedla mieszkaniowego LEGIONOWO. Teren wykupiono od kopalni FLORA, a całością prac kierował inż. Cezary Uthke – kierownik magistrackiego Wydziału Wodociągów i Budownictwa.

1929

6 grudnia urodził się prof. dr hab. Kazimierz Imieliński wybitny uczony, seksuolog autor 52 książek i 200 rozpraw.

więcej informacji

Podczas przelotu przez Atlantyk zginął L. Idzikowski rodem z Tucznej Baby (Tucznawa). Pamięć o nim uczczono specjalnym obeliskiem w sąsiedztwie szkoły podstawowej.

1931

56,7 % budynków nie miało żadnych instalacji komunalnych, a zasiedlało ich 47% mieszkańców.

więcej informacji

Dąbrowskie cechy rzemieślnicze (fryzjerzy, murarze, piekarze, rzeźnicy, szewcy, stolarze i ślusarze) zatrudniały 1346 osób.

Dąbrowa Górnicza liczyła 38 074 mieszkańców, w tym 33 226 katolików, 5 335 wyznania mojżeszowego. Było też 94 prawosławnych i 81 ewangelików.

Decyzją wojewody kieleckiego 21 listopada powstało Dąbrowskie Towarzystwo Prawidłowego Myślistwa w Dąbrowie G. Podobnie funkcjonowało w Strzemieszycach.

1933

Ząbkowice otrzymały pierwszy utwardzony trakt komunikacyjny z Bielowizny do Ujejsca. W trakcie prac drogowych natrafiono na monety z wizerunkiem Króla Jana III Sobieskiego.

1934

W dwóch turach wyborów samorządowych (27 maja i 18 listopada) wygrała BBWR - 19 mandatów.

więcej informacji

1935

W obrębie pól wydobywczych kopalni REDEN policja zlikwidowała 35 „biedaszybów” eksploatowanych przez bezrobotnych.

Z powodu ogólnopolskiego kryzysu gospodarczego zatrudnienie w rzemiośle spadło do 634 osób.

1937

W końcu roku Dąbrowa Górnicza liczyła 41 125 mieszkańców. W poszukiwaniu pracy za granicę wyjechało 357 mężczyzn i 249 kobiet.

1938

19 stycznia w Sali kina ARS wystąpił amant filmowy Eugeniusz Bodo.

więcej informacji

1939

9 grudnia odbito Niemcom drukarnię harcerską zaplombowaną w dawnej izbie harcerskiej.

więcej informacji

Właścicielką kin dąbrowskich w chwili wkroczenia Niemców do Dąbrowy Górniczej była Wiktoria SUNDERLAND (Bajka– 700 miejsc, ARS– 450) miejsc i tzw. małe kino ARS przy ul. Sobieskiego.

Na przełomie października– listopada dąbrowscy nauczyciele zaczęli organizować tajne komplety nauczania.

więcej informacji

12 października w mieszkaniu Jerzego Winkla powołano pierwszą piątkę Tajnej Organizacji Harcerskiej.

więcej informacji

8 października Zagłębie Dąbrowskie oraz powiat olkuski i zawierciański włączono do rejencji katowickiej. Tym samym oddzielono je granicą policyjną z GENERALNĄ GUBERNIĄ naturalnym zapleczem żywnościowym.

Wieczorem 4 września oddziały 14 armii niemieckiej generała Wilhelma Kista wkroczyły do Dąbrowy Górniczej, a nazajutrz zajęły Strzemieszyce.

Rankiem 4 września Jerzy Winkiel na czele oddziału harcerzy wyruszył w kierunku Katowic na pomoc walczącym harcerzom.

więcej informacji

2 września w składzie 204 pułku piechoty wyruszył na front zmobilizowany w Dąbrowie Górniczej Batalion Ochrony Narodowej DĄBROWA GÓRNICZA.

więcej informacji

24 sierpnia komendant hufca dąbrowskiego Stefan Piotrowski zarządził utworzenie Pogotowie Wojennego Harcerzy.

więcej informacji

Kwietniowe wybory do Rady Miejskiej przyniosły sukces PPS – 22 mandaty.

więcej informacji

1 lutego zmarł Adam Piwowar, uczony geolog, nauczyciel i wychowawca w szkole Górniczej, pierwszy prezydent miasta i jego Honorowy Obywatel.

1940

W dąbrowskiej organizacji ORZEŁ BIAŁY placówką dywersji kierował Stefan Piotrowicz (ps. Bogumił), grupą sabotażu przemysłowego Tadeusz Wodecki.

więcej informacji

Konspiracyjne hufce ZHP (roje) chorągwi zagłębiowskiej Ul– Barbara otrzymały numery i kryptonimy.

więcej informacji

1941

W Ząbkowicach zamordowano członków ORŁA BIAŁEGO: Jana P. Mizerkiewicza i Antoniego Adamieckiego zastrzelono w mieszkaniu, a Pietrasa powieszono.

Jesienią w rejonie ulic: Chopina, Polnej, Barlickiego i części Łukasińskiego hitlerowcy utworzyli getto żydowskie. Osadzono w nim 4 935 dąbrowskich Żydów. W getcie strzemieszyckim przy dzisiejszej ulicy Gruszczyńskiego stłoczono 728 Żydów.

Dowódcą zagłębiowskiej Brygady Gwardii Ludowej PPS został inż. Cezary Uthke ze stopniem kapitana. Batalionem dąbrowskim dowodził Bolesław Anioł (ps. Ryś) w ramach II pułku zagłębiowskiego.

1942

W końcu roku sierżant Henryk Milton (ps. Ordon) zorganizował prawie trzydziestoosobowy oddział partyzancki ze zdekonspirowanych członków AK.

więcej informacji

30 czerwca w masowym aresztowaniu zatrzymano 300 osób zatrudnionych w kopalni PARYŻ, Hucie Bankowej. Większość wywieziono do obozu hitlerowskiego w Oświęcimiu. Powrócili do domu tylko nieliczni.

Na terenie dąbrowskiej BETONIARNI 12 czerwca hitlerowcy powiesili w publicznej egzekucji posądzonych o sabotaż.

więcej informacji

Pierwszą piątkę SZARYCH SZEREGÓW tworzyli: bracia Lucjan i Mieczysław Orzeł, Stanisław Gola, Stefan Łyko i Tadeusz Wątrobiński. Pierwsze piątki konspiracyjne powstały w Gołonogu i Ząbkowicach.

1943

Nie udało się Stanisławowi Sielańczykowi uratować inż. Jakuba Kleina, właściciela Fabryki Przemysłu Drucianego. W wyniku zdrady został przez Niemców rozstrzelany.

7 grudnia aresztowano kierownictwo AK w Zagłębiu Dąbrowskim, w tym szefa sztabu mjr Cezarego Uthke i sosnowieckiego inspektora por. Stefana Nowocienia.

więcej informacji

W Strzemieszycach Wielkich 16 listopada dokonano zbiorowej egzekucji jedenastu Polaków w odwecie za śmierć żandarma Ernesta Bergmana.

Po zastrzeleniu wachmistrza policji w Gołonogu, Aleksandra Vogla, hitlerowcy rozstrzelali w dniu 16 października 20 członków PPS.

więcej informacji

7 września przeważające siły niemieckie osaczyły w lesie oddział ORDONA. Po krwawej prawie półdniowej walce zginął dowódca i 14 jego podwładnych. W trakcie walk zabito 20 Niemców, wielu zraniono.

19 lipca pluton ORDONA rozbił posterunek straży granicznej GRENSCHUTSU w Zedermanie k. Olkusza.

więcej informacji

Skazani na karę śmierci przez ścięcie na gilotynie zginęli we Wrocławiu dąbrowscy harcerze, członkowie ORŁA BIAŁEGO.

więcej informacji

Nocą z 11/12 lutego aresztowano 100 członków PPR, w tym z Dąbrowy Górniczej: Ignacego Kalagę, Stanisława Krzynówkę i Stanisława Śliwińskiego. Krzynówek sekretarz PPR został rozstrzelany we wrześniu.

1944

Dnia 28 grudnia zginął mjr GL PPR mjr Roman Piecuch. To jego żołnierze skonfiskowali skórę w warsztacie niemieckim.

więcej informacji

16 listopada na posterunku żandarmerii w Gołonogu rozstrzelano siedmiu szewców zatrudnionych w warsztacie Niemca Mulika.

więcej informacji

Komórka wywiadowcza AK działająca przy Hucie Bankowej przekazała do Londynu szczegóły najnowszej konstrukcji czołgu niemieckiego PANTERA.

1945

W Ząbkowicach powołano Gminną Radę Narodową z wójtem Mieczysławem Grabowskim.

więcej informacji

Na sesji 21 czerwca Rada Miejska wybrała prezydentem robotnika– Pawła Łanuchę, który piastował to stanowisko do 31 VI 1949 roku.

W maju Dąbrowa Górnicza liczyła 27 tys. mieszkańców wobec 41 przed wybuchem II wojny światowej.

14 marca odbyło się pierwsze posiedzenie pochodzącej z nominacji organizacji i stronnictw politycznych RADY MIEJSKIEJ.

więcej informacji

27 stycznia oddziały Armii Czerwonej wkroczyły (rankiem) do miasta.

W siedzibie niemieckiego burmistrza przy ul. 3 Maja 42 w piwnicy zamordowano w dniu 22 stycznia: Bronisławę Kmiecik, Henryka Kanwiszera i Edwarda salwę. Dzień wcześniej rozstrzelano Józefa Podymę w pobliżu Dąbrowskiej Fabryki Obrabiarek (DEFO).

23 stycznia Strzemieszyce Wielkie były wyzwolone.

18– 19 stycznia w Strzemieszycach Małych pojawił się pierwszy patrol radziecki, krwawo zgładzony przez Niemców.

więcej informacji

4 stycznia niemieccy faszyści dokonali pacyfikacji Starosiedla w Ząbkowicach mordując 20 rodzin, które nie doczekały wyzwolenia w dniu 18 stycznia 1945 roku.

1946

Uruchomiono nowe zakłady produkcyjne: Centralne Warsztaty Elektryczne (dziś DAMEL) oraz Dąbrowskie Warsztaty Naprawcze Przemysłu Węglowego (DZN PW). Obydwa świadczyły usługi zagłębiowskim kopalniom węgla kamiennego.

1947

Odsłonięto pamiątkowy krzyż z płytą poświęcony jedenastu powieszonym mieszkańcom Zagłębia Dąbrowskiego.

więcej informacji

1948

28 września w Gołonogu wybuchł groźny pożar w trzech zagrodach przy dzisiejszej ul. Gwardii Ludowej. Pożar ugasiła jednostka OSP z Dąbrowy Górniczej, której komendantem był Andrzej Rosicki.

1949

Dąbrowa Górnicza uzyskała status powiatu miejskiego.

1950

30 czerwca rozpoczęła działalność Miejska Rada Narodowa .

więcej informacji

1953

Powołano przedsiębiorstwa państwowe– Miejski Handel Detaliczny (MDH), dwa lata później Miejski Handel Mięsem (MHM).

więcej informacji

1954

Po grudniowych wyborach do rad narodowych (5 XII) przewodniczącym Prezydium Miejskiej Rady Narodowej został Kazimierz Piaskowski.

W Łazach Błędowskich wybudowano studnie głębinowe zaopatrujące w 90% wody pitnej Dąbrowę Górniczą.

Strzemieszyce Wielkie uzyskały status miasta.

1955

W Ząbkowicach wybudowano most kolejowy nad Trzebyczką, likwidując wiekowy przejazd kolejowy w centrum miasta.

1956

Ząbkowice podniesiono do rangi osiedla. Osiedlową Radą Narodową kierował przewodniczący Antoni Machura.

1957

Dąbrowskie Zakłady Naprawcze Przemysłu Węglowego (DZN PW) przeniesiono z terenu kopalni PARYŻ na ul. Katowicką, gdzie na terenach po byłej cegielni wybudowano nowoczesne hale fabryczne.

1958

Strzemieszyce Małe liczyły 2,4 tys. mieszkańców na powierzchni 9 km 2.

11 stycznia otwarto DOM KULTURY ZAGŁĘBIA (po 1960 r. PAŁAC).

1960

31 grudnia do Dąbrowy Górniczej przyłączono Osiedle Gołonóg.

1962

Ząbkowice otrzymały prawa miejskie.

1963

Do Dąbrowy Górniczej włączono tereny jeziora POGORIA wraz z kompleksem leśnym należącym dotąd do Ząbkowic.

1964

Powołano Towarzystwo Upiększania Miasta z prezesem mgr inż. Marianem Bulskim, dyrektorem Huty Dzierżyński.

więcej informacji

1965

Andrzej Rachwał znany wychowawca młodzieży Klubu Modelarstwa ZEFIR funkcjonował z grupą młodzieży przy Spółdzielni LOKATOR.

więcej informacji

W Paryżu (28 Stycznia) zmarł Michał Spisak, artysta muzyk i światowej renomy kompozytor rodem z Dąbrowy Górniczej.

1966

Zorganizowano po raz pierwszy DNI DĄBROWY GÓRNICZEJ w 50 rocznicę uzyskania przez Dąbrowę Górniczą praw miejskich.

1968

Z pomocą oddziału Związku Polskich Artystów Plastyków w Sosnowcu z okazji wrześniowych DNI DĄBROWY GÓRNICZEJ zorganizowano I Plener Dąbrowy Górniczej.

więcej informacji

1969

Gościem DNI DĄBROWY GÓRNICZEJ był wielki żeglarz Leonid Teliga. Na estradzie przed PKZ Teliga opowiadał o swoich przygodach morskich płynąc dookoła świata na jachcie OPTY.

1970

8 listopada na placu przed PKZ odsłonięto pomnik– monument poświęcony dąbrowskim robotnikom walczącym o godne prawo do życia.

więcej informacji

1971

Wacław Szymański– prezes dąbrowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii (PTMA) zainaugurował działalność popularyzatorską w tym zakresie w Pałacu Kultury Zagłębia.

więcej informacji

1972

15 kwietnia wbito pierwszą łopatę pod budowę Huty Katowice. Zakład zajął 600 ha obszaru leśnego rolnego i nieużytki w rejonie Łośnia, Strzemieszyc Małych i części Ząbkowic.

25 stycznia odsłonięto pomnik Tadeusza Kościuszki, dzieło rzeźbiarza A. Dyrdy. Pomnik zniszczony w 1939 r. teraz usytuowano po południowej stronie ul. T. Kościuszki.

1973

Przy Filii Politechniki Śląskiej w Katowicach wychowankowie Międzyszkolnego Zespołu Pieśni i Tańca ZAGŁĘBIE z choreografem Pawłem Bartschem założyli Akademicki Zespół Pieśni i Tańca „Dąbrowiacy”.

Drobne gospodarstwa rolne w mieście zajmowały ogółem 866 ha.

1975

Po likwidacji powiatów przywrócono jednoosobowe stanowiska naczelników, wójtów i prezydentów gmin.

więcej informacji

W granice Dąbrowy Górniczej włączono miasto Strzemieszyce.

1976

Dąbrowa Górnicza miastem ponad stutysięcznym po włączeniu: Antoniowa, Błędowa, Łośnia, Okradzionowa, Tucznawy, Ząbkowic i miasta Sławkowa.

25 maja Huta Katowice uzyskała status Kombinatu Metalurgicznego złożonego z Huty im. F. Dzierżyńskiego (Bankowa) i Zakładów Koksowniczych im. Powstańców Śląskich w Zdzieszowicach .

Ruszyła dwutorowa linia tramwajowa do bram Huty Katowice, biegnąca środkiem nowoczesnej arterii miejskiej dwujezdniowej w obydwu kierunkach ulicami Jana III Sobieskiego, Kr. Jadwigi i dawnej Florowskiej (obecnie Al. J. Piłsudskiego).

1977

Dąbrowski obszar gruntów rolnych osiągnął 11 675 ha.

1979

Głównie w terenach zielonych miasta uprawiano 5 tys. ha ziemi i 372 ha sadów. Hodowano 1334 krowy i 1989 szt. trzody chlewnej.

W mieście funkcjonowały 363 sklepy handlu uspołecznionego, 58 zakładów gastronomicznych i 160 różnych punktów usługowo – handlowych – prywatnych.

1980

Nocą z 28 na 29 sierpnia zawiązał się w Hucie Katowice Komitet Strajkowy na czele z Markiem Fabrą.

więcej informacji

1981

Nocą z 12 na 13 grudnia ogłoszono strajk okupacyjny w Hucie Katowice.

więcej informacji

1983

Obszar miasta (ze Sławkowem) osiągnął 209 km2 i 141,6 tys. mieszkańców. Sieć wodociągowa liczyła 363,9 km, gazowa 88,1 km, a ciepłownicza 45,6 km .

1984

Z obszaru miasta wyłączono Sławków, a przyłączono Marianki i Ratanice. Mimo to liczba mieszkańców wraz z zameldowanymi czasowo wynosiła 151,3 tys.

1986

22 grudnia grupa społeczników, miłośników historii miasta założyła Towarzystwo Przyjaciół Dąbrowy Górniczej (TPDG).

więcej informacji

1987

Ruszyła produkcja w Koksowni PRZYJAŻŃ o wydajności 2,8 ton koksu. Koksownia znajduje się na terenach Strzemieszyc Małych.

1988

W kwietniu na terenie Huty Katowice i Koksowni PRZYJAŹŃ powstał Komitet Założycielski SOLIDARNOŚĆ.

1989

We wrześniowym referendum załoga Huty Dzierżyński wypowiedziała się za przywróceniem nazwy BANKOWA.

1990

Jesienią, uchwałą Rady Miejskiej usunięto pomnik gen. Aleksandra Zawadzkiego.

więcej informacji

1 lipca na pierwszej sesji rady wybrano przewodniczącym Wiktora Kołodziejczyka a prezydentem miasta Jerzego Talkowskiego.

8 marca w pierwszych demokratycznych wyborach do Rady Miejskiej, 35 mandatów uzyskał Dąbrowski Komitet Obywatelski.

więcej informacji

1991

4 kwietnia prezydenta Talkowskiego zastąpił Henryk Zaguła.

Kombinat Metalurgiczny Huta Katowice przekształcono w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa.

1992

Utworzono Miejski Międzyszkolny Klub Sportowy (MMKS) Dąbrowa Górnicza.

1993

W końcu roku w mieście funkcjonowały 2134 podmioty handlowe i usługowe w większości prywatne.

Rada Miejska nadała pośmiertnie tytuł Honorowego Obywatela Dąbrowy Górniczej, Karolowi Adamieckiemu.

więcej informacji

1994

W wyborach samorządowych 19 czerwca SLD otrzymał 20 mandatów.

więcej informacji

W I kwartale odnotowano 12,5 tys. bezrobotnych.

1 stycznia miasto przejęło od wojewody m.in.: szkolnictwo, placówki kultury, 12 jednostek służby zdrowia, geodezję, nadzór budowlany, gospodarkę gruntami oraz część kompetencji administracji rządowej (drogi krajowe i wojewódzkie).

1995

25 grudnia przestał dymić ostatni piec martenowski w Hucie Bankowej, która stała się zakładem przetwórczym półwyrobów Huty Katowice w wydziale walcowni zgniatacz - nawrotnej, walcowni średniej oraz wydziale pierścieni i obręczy.

1 października przy ul. Cieplaka 1c rozpoczęła zajęcia Wyższa Szkoła Biznesu założona przez Barbarę i Zbigniewa Pikiewiczów. Rektorem uczekni został prof. dr hab. Henryk Walica.

30 czerwca Kopalnia PARYŻ wydobyła ostatnią tonę węgla, kończąc historię dąbrowskiego górnictwa zapoczątkowanego w 1796 roku.

Powołano Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, opiekuna drużyn MMKS oraz finansującego pozalekcyjne zajęcia sportowe w jednostkach oświatowych.

1996

30 października mgr inż. Henryk Zaguła złożył rezygnację ze stanowiska prezydenta miasta.

więcej informacji

Otwarto pierwszą ekspozycję przyszłego Muzeum Miejskiego SZTYGARKA.

więcej informacji

1997

Lipcowa powódź zalała 26 budynków i 18 ha upraw. Starty oszacowano na 2 947 tys. złotych.

Ruszyła nowoczesna oczyszczalnia ścieków o wydajności 60 tys. m3 na dobę. W skali kraju uznana „Budową Roku 1997”.

1998

Oczyszczalnia ścieków przy ul. Powstańców została uznana BUDOWĄ ROKU.

więcej informacji

W październikowych wyborach do Rady Miejskiej 27 mandatów otrzymało SLD, 6– AWS, 6 – OBW, 3– TPDG i 3– U.W. Prezydentem miasta został mgr inż. Marek Dul, a przewodniczącym rady mgr Tomasz Sołtysik.

W kolejnym plebiscycie Towarzystwa Przyjaciół Dąbrowy Górniczej tytuł DĄBROWIANINA ROKU 1997 otrzymał lekarz – Zbigniew Podraza.

więcej informacji

Zalesienie miasta osiągnęło 3452 ha, ale tylko 27 gospodarstw utrzymywało się z pracy na roli. Areał użytkowników rolnych wynosił 7262 ha.

1 stycznia rozpoczęło działalność Muzeum Miejskie SZTYGARKA.

więcej informacji

1999

We wrześniu Rada Miejska wybrała prezydentem miasta Marka Lipczyka. Przewodniczącym rady został Marek Drożyński.

Z początkiem stycznia Dąbrowa Górnicza stała się powiatem grodzkim obok 18 innych miast województwa śląskiego.

2000

W grudniu 50 rodzin wprowadziło się do mieszkań komunalnych w budynku wzniesionym przy ul. Granicznej.

We wrześniu nastąpiła restrukturyzacja placówek podstawowej służby zdrowia. Zaczęły działać: Niepubliczne Zakłady Opieki Zdrowotnej nr 1– ul. Skibińskiego, nr 4– ul. Strzemieszycka 375 nr 5– ul. Adamieckiego 11 i nr 10 ul. Ludowa 7.

2004

13 lutego oficjalnie otwarto Aqua Park „Nemo - Wodny Świat” w Parku Hallera,

23 stycznia oddano do użytku Halę Widowiskowo - Sportową „CENTRUM” w Parku Hallera,

2005

25 sierpnia uroczyście oddano do użytku zbiornik wodny „Kuźnica Warężyńska - Pogoria IV”.

2006

Oddanie do użytku nowej siedziby Miejskiej Biblioteki Pudlicznej przy ulicy Kościuszki 25

2007

W dniach 18-27 września 2007 w Pałacu Kultury Zagłębia odbył się I Ogólnopolski Konkurs Muzyczny im. Michała Spisaka.

więcej informacji

16 października uroczyście otwarto studyjne kino „KADR” w salce kinowej PKZ.

Siatkarki MMKS Dąbrowa Górnicza po zwycięstwie 3:2 w meczu z Wisłą Kraków wywalczyły awans do I Ligi Siatkówki Kobiet.

2008

W Dąbrowie Górniczej odbyło się Pierwsze Polskie Forum Dębowych Miast i Gmin. Jest to jeden z elementów programu integracyjno - ekologiczno - edukacyjnego pod nazwą "Dębowy Świat".

Odbył się Pierwszy Półmaraton Dąbrowski wokół zbiorników wodnych "Pogoria"

Awans zespołu koszykarzy MKS do I ligi

Otwarcie Centrum Handlowego POGORIA

2010

Kopalnia Ćwiczebna przy Muzeum Miejskim "Sztygarka" została przyjęta do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego

Odbył się I Dębowy Maraton Rolkowo - Rowerowy, na trasie o dystansie 25 km wystartowało prawie 350 uczestników.

Spot promujący "I Dębowy Maraton Rolkowo-Rowerowy" zdobył wyróżnienie na II Festiwalu Filmów Promocyjnych Miast i Regionów PROMOCITY Gdynia 2010

Dąbrowa Górnicza znalazła się w grupie 18 gmin europejskich, którym w tym roku przyznano Honorową Flagę Rady Europy

Otwarto pierwszy w mieście Skatepark przy C.H. Pogoria

Otwarcie terminala przeładunkowego. Dąbrowski terminal o powierzchni 225 tys. m kw powstał w 10 miesięcy. Jest przygotowany docelowo do obsługi nawet 100 tys. kontenerów rocznie.

Została otwarta dla zwiedzających Kopalnia Ćwiczebna przy Muzeum Miejskim "Sztygarka"

Drużyna siatkarek MKS brązowym medalistą Mistrzostw Polski.

2012

Oddano do użytku po modernizacji obiekty: Centrum Sportów Letnich i Wodnych POGORIA przy zbiorniku Pogoria III oraz w Parku Zielona 

Odbyła się I edycja Festiwalu Kultury "ZagłębieWood"

Centrum Sportów Letnich i Wodnych Pogoria uzyskało prestiżowy tytuł „Modernizacja Roku 2011” w kategorii obiektów sportowych i rekreacyjnych

Dąbrowa Górnicza otrzymała certyfikat "Gmina Przyjazna Rowerzystom"

Siatkarki Tauronu MKS Dąbrowa Górnicza wywalczyły Supepuchar Polski

Dawid Podsiadło wygrał II edycję programu "X Factor" wygrywając m.in. kontrakt na nagranie płyty w profesjonalnym studiu nagrań wraz z promocją. 

więcej informacji

2013

Otwarto nowoczesny Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej

W Kinie Studyjnym "KADR" zainstalowano cyfrowy projektor działający w standardzie full HD, umożliwiający wyświetlanie filmów 3D

Drużyna TAURON MKS Dąbrowa Górnicza Plus Ligi Siatkówki Kobiet zdobyła po raz drugi z rzędu Puchar Polski